Hôm qua, chúng ta biết tin Chủ tịch ECB Christine Lagarde sẽ rời nhiệm sở sớm — vào ngày 7 tháng 2 năm 2027. Thông tin này không hẳn là một “quả bom” bất ngờ. Những lời đồn đoán về khả năng bà rời chức trước thời hạn đã xuất hiện từ tháng 2, khi Financial Times liên hệ việc bà ra đi với cuộc bầu cử tổng thống sắp tới tại Pháp.

Thời điểm đó, ECB phản ứng khá thận trọng trước các tin đồn trên báo chí, cho biết Lagarde vẫn tập trung vào công việc và chưa đưa ra quyết định từ chức. Về bản chất, cơ quan quản lý này vừa không xác nhận, nhưng cũng không bác bỏ các thông tin nói trên. Sau đó, chính Lagarde thừa nhận khả năng ra đi sớm, nhưng không đưa ra chi tiết cụ thể. Theo thời gian, câu chuyện dần bị đẩy xuống hàng thứ hai, thứ ba, rồi lắng hẳn.

Bởi vậy, tuyên bố ngày hôm qua vừa gây bất ngờ, nhưng ở một khía cạnh nào đó lại là điều có thể đoán trước.

Ẩn ý chính trị ở đây khá rõ ràng. Pháp sẽ bước vào cuộc bầu cử tổng thống vào mùa xuân năm sau, có thể khiến quan hệ giữa Paris và Brussels trở nên phức tạp hơn nhiều. Một kịch bản có khả năng xảy ra là vòng hai giữa ứng viên cực hữu Marine Le Pen và chính trị gia cánh tả cấp tiến Jean‑Luc Mélenchon. Theo Reuters, hiện Le Pen đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò. Dù còn quá sớm để khẳng định chắc chắn về bất kỳ ứng viên nào, khả năng cao là người chiến thắng sẽ đến từ một trong hai cực – hữu hoặc tả.

Việc Lagarde rời nhiệm sở sớm cho phép các bên thống nhất người kế nhiệm khi Emmanuel Macron vẫn còn giữ chức tổng thống, qua đó duy trì ảnh hưởng của chính quyền Pháp hiện tại đối với quyết định nhân sự. Điều đó quan trọng vì nhiệm kỳ bổ nhiệm kéo dài tám năm. Có thể nói Lagarde đang “hợp tác” với Brussels bằng cách giúp ngăn chặn sớm một vấn đề tiềm ẩn tranh cãi. Dù bà trình bày việc từ chức như mong muốn được “nói năng tự do hơn về các vấn đề ngoài chính sách tiền tệ”, động cơ chính trị là điều hiển nhiên.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi then chốt là ai sẽ kế nhiệm Lagarde làm chủ tịch ECB. Những cái tên được nhắc đến thường xuyên nhất là cựu Thống đốc ngân hàng trung ương Hà Lan Klaas Knot và cựu Thống đốc Bank of Spain Pablo Hernández de Cos, người hiện đang đứng đầu Bank for International Settlements. De Cos được xem là ứng viên tiềm năng nhất, kể cả trong một cuộc khảo sát của Bloomberg công bố tuần trước: 12 nhà kinh tế nêu tên ông, trong khi có 9 người chọn Knot. Tại Tây Ban Nha, de Cos nhận được sự ủng hộ từ cả Thủ tướng Pedro Sánchez và lãnh đạo phe đối lập Alberto Núñez Feijóo.

Cũng đáng chú ý là Tây Ban Nha chưa bao giờ có một chủ tịch ECB, và việc bổ nhiệm một “diều hâu” như Boris Vujcic làm phó chủ tịch có thể củng cố vị thế cho một ứng viên ôn hòa hơn như de Cos.

Có thể chờ đợi điều gì dưới sự lãnh đạo của ông? Nhiều nhà phân tích mô tả Knot là một “diều hâu thực dụng”, trong khi de Cos được xem là ôn hòa hơn. Dù vậy, cả hai ứng viên đều được kỳ vọng sẽ duy trì tính liên tục trong đường lối chính sách tại ECB.

Theo quan điểm của tôi, de Cos sẽ chú ý nhiều hơn tới rủi ro thắt chặt quá mức và sẽ cố gắng cân bằng giữa cuộc chiến chống lạm phát với việc hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, đừng kỳ vọng ECB sẽ cắt giảm lãi suất ngay khi ông nhậm chức; các quyết định vẫn thuộc thẩm quyền của Hội đồng Thống đốc, và vai trò của chủ tịch là tổ chức thảo luận, giúp xây dựng đồng thuận và truyền đạt lập trường chung của ngân hàng ra thị trường. Dĩ nhiên, ảnh hưởng của chủ tịch vượt ra ngoài một lá phiếu, nhưng người đứng đầu không thể đơn phương quyết định chính sách. Dù vậy, trong trường hợp phiếu bầu cân bằng, quan điểm của chủ tịch có thể mang tính quyết định.

Câu chuyện nhân sự ngày hôm qua gần như đã lấn át cuộc họp tháng 10 của ECB, vốn không có nhiều bất ngờ. Cơ quan này giữ nguyên lãi suất và sử dụng lại những cụm từ quen thuộc. Một mặt, ECB để ngỏ khả năng tăng lãi suất vào tháng 12; mặt khác, ngân hàng nhấn mạnh sự ổn định tương đối của các áp lực lạm phát cơ bản và việc tiền lương chưa có dấu hiệu tăng trưởng đáng kể. Điều kiện tài chính thắt chặt hơn là một yếu tố kìm hãm khác. Nhìn chung, ngân hàng phải cân nhắc giữa rủi ro lạm phát cao kéo dài và rủi ro làm nguội quá mức nhu cầu trong nước.

Phản ứng với các diễn biến hôm qua, EUR/USD phục hồi khỏi vùng đáy nhưng không thể trụ vững trở lại vùng 1,12. Tôi xem nhịp tăng này chủ yếu là nhịp điều chỉnh trong bối cảnh đồng USD suy yếu rộng hơn và đồng euro được hỗ trợ tạm thời từ kỳ vọng ECB vẫn có thể tăng lãi suất vào tháng 12. Tuy nhiên, ECB đã không thể hiện lập trường cứng rắn hơn, vì vậy không có cơ sở cho một đợt tăng giá bền vững của đồng euro.

Trái lại, các số liệu vĩ mô của Mỹ hôm qua lại ủng hộ đồng USD: GDP quý 3 của Mỹ tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước (dự báo 3,2%), và tiêu dùng cá nhân tăng 3,8%. Cầu nội địa mạnh song hành với lạm phát gia tăng, cho phép Fed không chỉ duy trì lập trường diều hâu mà thậm chí còn có thể thắt chặt hơn nữa.

Do đó, tôi vẫn cho rằng đồng USD đang nắm lợi thế. Cả hai ngân hàng trung ương – Fed và ECB – đều có thể tiếp tục thắt chặt tại các cuộc họp tháng 12. Nhưng Fed đang dựa trên nền tảng nhu cầu nội địa vững chắc hơn, trong khi ECB buộc phải tính đến rủi ro suy giảm kinh tế ngày càng tăng. Việc thay chủ tịch ECB sẽ không xóa bỏ được khác biệt đó. Vì vậy, các nhịp phục hồi của đồng euro nên được coi là cơ hội để mở vị thế bán, với mục tiêu chính tại 1,1130 (dải Bollinger dưới trên khung D1).