Các chỉ số IFO đã tạo sức ép ngầm lên cặp EUR/USD. Báo cáo được công bố không phải là thảm họa đối với đồng euro — hoàn toàn không phải — nhưng nó đã nối dài chuỗi tín hiệu vĩ mô gây thất vọng, bao gồm các số liệu ZEW và PMI tháng 10. Kết quả là EUR/USD đã giảm sau báo cáo, trượt về sát vùng đáy của biên độ 1,1180–1,1250.

Mặc dù tỷ giá vẫn nằm trong biên độ đã hình thành, các chỉ số IFO vẫn có thể đóng vai trò quan trọng (cũng như hai thành viên còn lại của “bộ ba lớn”) — đặc biệt là trước cuộc họp của European Central Bank vào thứ Năm này. Vì vậy, phản ứng tức thời khá trầm lắng của EUR/USD không phản ánh hết tầm quan trọng của số liệu vừa được công bố. Tác động của chúng có thể đến trễ hơn, nếu tâm lý kinh doanh suy yếu buộc ECB phải thận trọng hơn với các bước thắt chặt tiếp theo. Khi đó, IFO/ZEW/PMI sẽ trở thành một luận cứ bổ sung cho phe bán EUR/USD.

Trước hết, hãy nhắc lại mỗi chỉ báo này thực chất đo lường điều gì. ZEW nắm bắt tâm lý của các chuyên gia tài chính — kỳ vọng của họ về triển vọng kinh tế trong sáu tháng tới. IFO khảo sát trực tiếp các doanh nghiệp: họ hỏi khoảng 9.000 công ty để đánh giá cả điều kiện hiện tại và kỳ vọng cho sáu tháng tới. PMI cũng dựa trên khảo sát doanh nghiệp, nhưng chủ yếu ghi nhận những thay đổi theo tháng về sản lượng, đơn hàng mới, việc làm và chi phí.

Nói cách khác, ba chỉ báo này đánh giá nền kinh tế từ những góc độ khác nhau, bổ sung cho nhau và giúp tạo nên một bức tranh đầy đủ hơn.

Giá trị của báo cáo IFO nằm ở tính kịp thời, phạm vi bao phủ ngành rộng và việc tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần nhớ đây chỉ là các đánh giá, không phải khối lượng sản lượng thực tế. Kỳ vọng có thể không trở thành hiện thực, chỉ số bình quân che giấu những khác biệt giữa các ngành, và bức tranh của Đức không thể tự động suy rộng ra toàn bộ khu vực đồng euro.

Vì vậy, khi đánh giá, không nên chỉ nhìn vào con số tiêu đề, mà cần chú ý hơn đến diễn biến của các thành phần cấu thành.

Nhìn thoáng qua, tình hình có vẻ khá thuận lợi: chỉ số khí hậu kinh doanh tăng từ 89,9 lên 90,2 — mức cao nhất kể từ tháng 5/2023. Chỉ số này rơi vào “vùng xanh”, trong khi đa số các nhà phân tích lại dự báo mức giảm nhẹ xuống 89,8. Tuy nhiên, toàn bộ sự cải thiện đến từ thành phần kỳ vọng, vốn đã bật tăng từ 90,4 lên 91,6. Ngược lại, đánh giá về tình hình hiện tại lại giảm từ 89,5 xuống 88,8. Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp Đức lạc quan hơn về tương lai nhưng lại nhìn nhận hiện tại tiêu cực hơn. Đối với đồng euro, đây là một tổ hợp dễ tổn thương, vì kết quả kinh tế thực tế vẫn phải chứng minh được rằng các kỳ vọng lạc quan là đúng.

Phân tích theo ngành trong báo cáo giúp lý giải sự chênh lệch này. Tâm lý trong ngành công nghiệp được cải thiện nhờ đơn hàng mới gia tăng: các doanh nghiệp trở nên tích cực hơn đối với điều kiện hiện tại và cho thấy ý định tăng sản lượng. Ngành xây dựng cũng ghi nhận diễn biến khả quan. Tuy nhiên, khí hậu kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ lại xấu đi khi đánh giá về điều kiện hiện tại trở nên tiêu cực hơn. Trong ngành thương mại, chỉ số tổng thể không đổi, nhưng doanh nghiệp cũng bắt đầu nhìn nhận tình hình hiện tại bất lợi hơn. Tâm lý trong bán lẻ yếu hơn so với bán buôn.

Như vậy, sự hồi phục manh nha của công nghiệp vẫn chưa đi kèm với sự cải thiện tương xứng ở các ngành phục vụ người tiêu dùng. Điều này đặt dấu hỏi về tính bền vững của đà phục hồi tại Đức và làm giảm ý nghĩa tích cực của bước nhích lên trong chỉ số tiêu đề IFO.

Cần nhớ rằng chỉ số kỳ vọng ZEW của Đức trong tháng 10 đã giảm từ 34,7 xuống 28,1 (chỉ số tương ứng của khu vực đồng euro giảm từ 25,8 xuống 18,5). Đồng thời, đánh giá về tình hình hiện tại của Đức lại được cải thiện. Nói cách khác, tín hiệu từ hai cuộc khảo sát có phần lệch nhau. Dù vậy, kết quả ZEW giúp lý giải nhu cầu nội địa yếu: chi phí năng lượng cao kìm hãm tiêu dùng và đầu tư, bào mòn thu nhập thực và làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Trong bối cảnh như vậy, đà phục hồi của Đức vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài, và triển vọng tiêu dùng suy yếu lại vang vọng với sự mềm đi của khu vực thương mại được thể hiện trong báo cáo IFO.

Các báo cáo PMI tháng 10 đã hoàn thiện bức tranh: chỉ số PMI tổng hợp của khu vực đồng euro bất ngờ giảm từ 53,1 xuống 51,9, báo hiệu tăng trưởng chậm lại. Dòng đơn hàng mới yếu đi rõ rệt, tuyển dụng gần như chững lại, kinh tế Pháp quay trở lại trạng thái suy giảm, đồng thời giá năng lượng cao hơn tiếp tục gia tăng áp lực chi phí sản xuất. Mặc dù giá bán chỉ tăng ở mức vừa phải hơn trong tháng 10, áp lực lạm phát vẫn ở mức cao. Tổng hòa lại là một tổ hợp vô cùng bất lợi — thậm chí nguy hiểm: nhu cầu suy yếu trong khi vấn đề lạm phát vẫn chưa được giải quyết.

Các con số vĩ mô “sống động” lên khi được các quan chức ngân hàng trung ương diễn giải. Đối với ECB, những tín hiệu tổng hợp nêu trên cho thấy rủi ro stagflation gia tăng. Việc tiếp tục nâng lãi suất có thể làm suy yếu nhu cầu hơn nữa, trong khi vẫn không xử lý được căn nguyên của giá năng lượng cao. Do đó, tôi kỳ vọng ECB trong tuần này không chỉ giữ nguyên lãi suất mà còn nhấn mạnh rủi ro đi xuống đối với tăng trưởng, điều này sẽ gây sức ép lên đồng euro. Christine Lagarde sẽ phải cân bằng giữa cuộc chiến chống lạm phát và cái giá phải trả của nó.

Federal Reserve có nhiều dư địa hơn để duy trì lập trường “hawkish”. Nhu cầu nội địa mạnh cho phép ngân hàng trung ương Mỹ tập trung vào việc kiềm chế lạm phát và tiếp tục giọng điệu cứng rắn. Vì thế, ngay cả khi cả ECB và Fed đều đưa ra quyết định giữ nguyên lãi suất, thông điệp từ hai bên vẫn có thể khác nhau — và điều đó không có lợi cho đồng euro.

Hãy đánh giá các số liệu IFO, ZEW và PMI tháng 10 trong bối cảnh này. “Bộ ba lớn” không phát đi tín hiệu về sự sụp đổ của kinh tế châu Âu, nhưng chúng nhấn mạnh tính mong manh của quá trình phục hồi và thu hẹp dư địa cho lập trường thực sự “hawkish” của ECB. Nếu Lagarde nhấn mạnh rủi ro đối với tăng trưởng, trong khi Fed nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục hành động chống lạm phát, cán cân có thể nghiêng về phía phe bán EUR/USD. Một cú phá vỡ rõ ràng, bền vững và duy trì được dưới 1,1180 sẽ là xác nhận rõ rệt cho kịch bản này.